Akran zorbalığı yaygınlaşıyor: Her 3 çocuktan 1'i mağdur
Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak, çocuklarda akran zorbalığının 7 gizli belirtisini ve ailelerin bu sinsi sürece karşı uygulayabileceği 9 etkili yöntemi açıkladı.
editor
Bilge Türk | Çocuk Doktoru
İSTANBUL / TÜRKİYE — Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Barış Sancak, Türkiye'de her 3 çocuktan 1'inin maruz kaldığı akran zorbalığının dijital platformların etkisiyle giderek yaygınlaştığını ve bu durumun "çocukça bir atışma" olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı.
Fiziksel şiddetten sosyal dışlamaya, siber tacizden alay etmeye kadar geniş bir yelpazede görülen akran zorbalığı, sistematik bir şekilde ilerleyerek çocuğun ruh sağlığını, akademik başarısını ve özgüvenini derinden sarsıyor. Dr. Sancak, zorbalığın sinsi doğasına dikkat çekerek, erken teşhisin ve doğru müdahale yöntemlerinin kalıcı psikolojik hasarları önlemede kritik rol oynadığını ifade etti.
Sinsi İlerleyen Süreç: Zorbalığın 7 Kritik İşareti
Pek çok çocuk yaşadığı zorbalığı utandığı veya korktuğu için ailesinden gizleme eğilimindedir. Dr. Barış Sancak, ebeveynlerin çocuklarının davranışlarındaki şu 7 değişikliğe karşı uyanık olması gerektiğini belirtiyor:
-
Okul Reddi: Okula gitmek istememe, özellikle sabahları yoğunlaşan karın ve baş ağrısı şikayetleri.
-
Duygusal Çöküş: Ani içe kapanma, depresif ruh hali ve belirgin özgüven kaybı.
-
Eşya Kayıpları: Okul eşyalarının sık sık "kaybolması" veya eve zarar görmüş şekilde getirilmesi.
-
Dijital Kaygı: Telefonu saklama çabası veya sosyal medya kullanımı sonrası görülen huzursuzluk.
-
Uyku Bozuklukları: Kabus görme, uykuya dalma güçlüğü veya gece terlemeleri.
-
Beslenme Değişiklikleri: İştahsızlık ya da okuldan gelince aşırı yeme eğilimi (kantinde parasının alınması ihtimali).
-
Akademik Düşüş: Odaklanma güçlüğüne bağlı olarak ders notlarında görülen ani düşüşler.
Akran Zorbalığına Karşı 9 Etkili Yöntem
Zorbalıkla mücadelede çocuğa doğru savunma mekanizmalarını öğretmek ve güvenli bir liman olmak esastır. Uzman Dr. Barış Sancak, ailelerin ve çocukların uygulayabileceği 9 stratejik adımı şöyle sıralıyor:
1. Yalnız Kalmamayı Öğretmek: Zorbalar genellikle savunmasız ve yalnız görülen çocukları hedefler. Çocuğa, özellikle teneffüslerde ve okul çıkışlarında arkadaş gruplarıyla birlikte hareket etmesinin koruyucu bir kalkan olduğu anlatılmalıdır.
2. Kısa ve Net Sınırlar Çizmek: Tartışmaya girmeden, kararlı bir beden diliyle "Dur" veya "Bunu yapmanı istemiyorum" demek, zorbanın beklediği "mağdur tepkisini" vermediği için caydırıcı olabilir.
3. Yardım İstemeyi Teşvik Etmek: Yardım istemenin bir "ispiyonculuk" değil, bir güvenlik talebi olduğu çocuğun zihnine yerleştirilmelidir.
4. Yargılamadan Dinlemek: Çocuk yaşadıklarını anlattığında "Sen ne yaptın da sana böyle davrandılar?" gibi suçlayıcı ifadelerden kaçınılmalı, sadece yanında olduğunuz hissettirilmelidir.
5. Güvenli İletişim Alanı Kurmak: Günlük rutinlerde açık uçlu sorular sorarak çocuğun duygularını ifade etmesine alan açılmalıdır.
6. Zorbalığın Tanımını Yapmak: Çocuğa, tekrarlayan ve incitici her davranışın (lakap takma dahil) bir şaka değil, zorbalık olduğu öğretilmelidir.
7. Okul Yönetimiyle Somut İşbirliği: Okul ile görüşürken genel ifadeler yerine "Son 2 haftadır matematik dersi çıkışında şu öğrenciler tarafından..." gibi somut ve tarihli bilgiler verilmelidir.
8. Tanıklık Kültürü Oluşturmak: Zorbalığı izleyenlerin sessiz kalmamasının, zorbalık döngüsünü kıran en büyük güç olduğu çocuğa aşılanmalıdır.
9. Dijital Kanıtları Saklamak: Siber zorbalık durumunda ekran görüntüsü almak, kişiyi engellemek ve dijital tacizi belgelemek yasal ve idari süreçler için hayati önem taşır.
Zorbalık Yapan Çocuğun Ebeveyni Ne Yapmalı?
Zorbalık sadece mağdurun değil, zorbanın da yardıma ihtiyaç duyduğunun işaretidir. Dr. Barış Sancak, zorbalık yapan çocuğun ailesine şu önerilerde bulunuyor: "Çocuğunuzu 'kötü' olarak etiketlemeyin, davranışının kabul edilemez olduğunu vurgulayın. Bu çocukların genellikle empati becerileri zayıftır veya kendileri de başka bir yerde baskı görüyor olabilirler. Nasihat yerine empati eğitimi verilmeli, gerekirse profesyonel psikiyatrik destek alınmalıdır."
Sonuç olarak akran zorbalığı, aile, okul ve uzman üçgeninde çözülmesi gereken toplumsal bir meseledir. "Çocuktur, hallederler" yaklaşımı, mağdur çocukta ömür boyu sürecek travmalara kapı aralayabilir.
