Erken yaşta kontrolsüz ekran kullanımı gelişimi risk altına sokuyor
İstanbul Rumeli Üniversitesinden Öğr. Gör. Elif Türel, denetimsiz ekran kullanımının çocukların dil gelişiminden dikkat becerilerine kadar birçok alanda risk oluşturduğunu açıkladı.
editor
Bilge Türk | Çocuk Doktoru
İSTANBUL, TÜRKİYE — İstanbul Rumeli Üniversitesi Öğretim Görevlisi Elif Türel, erken çocukluk döneminde denetimsiz ekran kullanımının çocukların dil ve sosyal gelişimini olumsuz etkileyebileceğini belirterek ailelere yönelik kritik uyarılarda bulundu.
Teknolojinin oyun ve öğrenme süreçlerini dijital ortama taşıdığını ifade eden Türel, bu durumun özellikle yüz yüze iletişim ve serbest oyun gibi temel gelişim alanlarını kısıtladığına dikkat çekti. Uzman isme göre dijital araçların kontrolsüz kullanımı, çocukların bilişsel yetilerinden problem çözme becerilerine kadar geniş bir yelpazede kalıcı riskler doğuruyor.
Dil gelişimi ekran maruziyetinden olumsuz etkileniyor
Dil gelişiminin erken dönemde karşılıklı etkileşimle şekillendiğini vurgulayan Öğr. Gör. Elif Türel, ekran içeriklerinin bu süreci sınırladığını belirtti. Türel, “Çocuklar dili göz teması, jest ve mimikler yoluyla öğrenir. Ekranlar ise tek yönlü uyarıcı sunarak bu fırsatları kısıtlar” dedi. Ayrıca, hızlı sahne geçişlerinin çocukların dikkat süreleri üzerinde yıkıcı etkiler yaratabileceği uyarısında bulundu.
Yaşa uygun ekran kullanım sınırları ve kurallar
Çocukların sağlıklı gelişimi için ekran süresinin yaş gruplarına göre kesin sınırlarla yönetilmesi gerektiğini ifade eden Türel, şu kriterleri paylaştı:
-
0-2 yaş dönemi: Bu yaş grubundaki çocuklar için ekran kullanımı kesinlikle önerilmemektedir.
-
2-5 yaş dönemi: Ekran süresi günde en fazla 1 saat ile sınırlandırılmalı ve ebeveyn eşliğinde yönetilmelidir.
-
İçerik yönetimi: Sınırlama yalnızca zamanla değil, içerik seçimi ve uygun ortamın düzenlenmesiyle birlikte ele alınmalıdır.
Denetimsiz kullanımın fiziksel ve sosyal riskleri
Aşırı ekran maruziyetinin çocuklarda fiziksel hareketsizlik ve uyku bozukluklarına yol açtığını belirten Elif Türel, bu durumun sosyal becerileri de körelttiğini söyledi. Türel, ekran karşısında fazla zaman geçiren çocuklarda göz teması kurma, sıra alma ve duyguları ifade etme yetilerinin zayıflayabileceğini vurguladı. Ancak teknolojinin doğru, nitelikli ve ebeveyn gözetiminde kullanılması halinde eğitsel bir araca dönüşebileceğini de sözlerine ekledi.
