Çocuk Sözleri Değil, İzleri Takip Eder: Ebeveynlikte Sevgi ve Disiplin Dengesi Şart
Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, çocuk yetiştirmede sevgi-disiplin dengesi, dijitalleşmenin etkileri ve çocuk erkil aile yapısına dair önemli değerlendirmelerde bulundu.
editor
Çocuk Sözleri Değil, İzleri Takip Eder: Ebeveynlikte Sevgi ve Disiplin Dengesi Şart
ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL
“Ebeveynliğin Genetik Değil, Kültürel Bir Öğrenme Süreci Olduğu Unutulmamalı”
Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, çocukların söylenenlerden çok sergilenen davranışları örnek aldığını belirterek, “Çocuk sözleri takip etmez, izleri takip eder” dedi. Ebeveynliğin biyolojik değil, kültürel olarak öğrenilen bir model olduğunun altını çizen Prof. Dr. Tarhan, dijitalleşme çağında sevgiyle disiplin arasında denge kurulmasının kritik önem taşıdığını vurguladı.
Çocuk Erkil Aile Yapısı Risk Taşıyor
Son yıllarda çocuk merkezli (çocuk erkil) aile yapılarının yaygınlaştığını belirten Prof. Dr. Tarhan, "Her isteği yapılan çocuklar küçükken sevimli görünse de, ergenlik döneminde ciddi uyum problemleri yaşıyor. Çünkü dış dünyada herkes anne baba gibi davranmıyor" diyerek aile tutumlarının çocuğun gerçek dünyayla uyumunu zorlaştırdığını ifade etti. Bu yapıdaki çocuklar, sınır koyulamadan büyütüldükleri için sosyal becerilerde zorluk çekiyor.
Aşırı Sevgi de Zararlı Olabilir
"Ben çektim, çocuğum çekmesin" anlayışıyla ebeveynlerin çocuklarına aşırı sevgi gösterdiğini, ancak bunun davranış gelişimini engellediğini kaydeden Prof. Dr. Tarhan, “Tıpkı bir çiçeğe fazla su verilince köklerinin çürümesi gibi, sevgi de aşırı olduğunda çocuk nerede duracağını öğrenemez” uyarısında bulundu. Ebeveynliğin, anlık mutluluk sağlamaktan ziyade çocuğu geleceğe hazırlamak olduğunu belirtti.
Akıllı Ebeveynlik: Kaptan Değil Kılavuz Olmak
Prof. Dr. Tarhan, ebeveynin çocuğun “hayat kaptanı” değil, “kılavuz kaptanı” olması gerektiğini belirterek şu örneği verdi: “Çocuk koltuğa çıkmaya çalışıyorsa, yanında durup 'Sen çıkabilirsin, düşersen ben buradayım' demeliyiz. Çocuk çıktığında bunu kendi başarısı olarak görecek ve özgüveni gelişecek.”
Dijital Çağda Ebeveynlik: Riskler ve Fırsatlar Bir Arada
Dijitalleşmenin çocuk gelişimi üzerinde hem olumlu hem de olumsuz etkileri olduğunu ifade eden Prof. Dr. Tarhan, özellikle ekran maruziyetine dikkat çekti. “Tablet ya da televizyon karşısında saatler geçiren çocuklar konuşma ihtiyacı duymadığı için konuşma gelişimi gecikiyor. Bu çocuklar otistik sanılabiliyor” dedi. Erken yaşta dijital detoks uygulamasının faydalı olduğunu belirtti.
Çocuğun Kişiliği Değil, Davranışı Övülmeli
Doğru övgü ve eleştirinin önemine değinen Tarhan, “Kişilik övgüsü narsizme, davranış övgüsü gelişime katkı sağlar. ‘Sen çok akıllısın’ yerine ‘Bu problemi güzel çözdün’ demeliyiz. Aynı şekilde eleştirirken de ‘Sen kötüsün’ değil, ‘Bu davranışın doğru değildi’ demeliyiz.”
Oyun ve Deneyimle Öğrenme Fırsatları Sunulmalı
Çocuğun en ciddi işinin “oyun” olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Tarhan, “Bir cihazı söküp takmasına izin verin, bozulsa bile. Bunlar öğrenme fırsatlarıdır ve hayat senaryolarını oluşturur. Annelik babalık çocuğun yanında yürümektir; birlikte hayatı deneyimlemektir” dedi.
Sevgi ve Disiplin Dengesi Sağlıklı Kişilik Gelişimi İçin Şart
Prof. Dr. Tarhan, aşırı gevşek ya da aşırı katı disiplinin zararlı olduğunu vurguladı: “Tatlı bir disiplin anlayışı gereklidir. Disiplin, kar yağışı gibi olmalı: Yavaş ama sürekli. Bu şekilde çocuk hem sevildiğini hisseder hem de sınırları öğrenir.”
Etiketler:
#ebeveynlik #çocukpsikolojisi #disiplin #dijitalçocukluk #sevgi #NevzatTarhan #çocukgelişimi
