Bir Çocuk, Bir Doktor ve Başlayan Vefa Hikâyesi
Manisalı Yahudi iş insanı Moris Şinasi’nin hayatı ve vefa hikâyesi: Amerika’da kazandığı servetiyle Manisa’da çocuklar için ücretsiz hastane kurdu, 90 yıl süren hayır fonu bugün tehlikede.
editor
ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL
Bir Çocuk, Bir Doktor ve Başlayan Vefa Hikâyesi
1855 yılında Manisa’da doğan Musa Eskenazi, halk arasında bilinen adıyla Moris Şinasi, henüz 9 yaşındayken geçirdiği kuşpalazı (difteri) hastalığı nedeniyle ölümle burun buruna geldi. Manisa’da bir Türk doktor, Şinasi Bey’in tedavisiyle hayata tutundu. Ailesi, bu iyiliği unutmadı ve ona ikinci isim olarak “Şinasi” adını verdi. Bu küçük çocuğun içinde o an doğan vefa duygusu, ileride tüm Manisa’nın hayatını etkileyecek büyük bir iyilik hareketine dönüşecekti.
Manisa’dan Amerika’ya Uzanan Zorluklarla Dolu Bir Yol
Moris, genç yaşta çalışmak zorundaydı. Önce mezarlık bekçiliği yaptı ama okuma yazma bilmediği için işten çıkarıldı. Ardından bir tütün tüccarının yanında çalışmaya başladı ve burada hayatı değişti. Başarısıyla dikkat çeken Moris, patronuyla birlikte Mısır’a gitti. Ardından 1890’da 25 bin dolarlık sermayeyle Amerika’ya göç etti.
Chicago Fuarı’nda geliştirdiği sigara yapıştırma makinesi büyük ilgi gördü. Bu başarısı ona ticari bir imparatorluğun kapılarını açtı. Kardeşi Salomon’la birlikte New York’ta kurduğu Schinasi Brothers Company, özellikle Manisa ve Akhisar tütünüyle ürettiği sigaralarla kısa sürede piyasada isim yaptı. Türkiye’den götürdüğü usta işçilerle kaliteden ödün vermedi.
Tütünle Kurulan Servet, Çocuklara Şifa Olarak Geri Döndü
Amerika’da büyük servet elde eden Moris Şinasi, doğduğu topraklara olan vefa borcunu unutmadı. 1928 yılında vefat etmeden önce servetinin önemli bir kısmını, Manisa’da bir çocuk hastanesi yapılması için vakfetti. Hazırladığı vasiyet doğrultusunda, 1 milyon dolarlık bütçeyle Türkiye’nin ilk vakıf temelli çocuk hastanesi hayata geçirildi.
Moris Şinasi ve hanımı Loretta. 1910
1933 yılında Atatürk’ün onayı ve TBMM’nin çıkardığı özel yasayla açılan Moris Şinasi Milletlerarası Çocuk Hastanesi, sadece tıbbi olarak değil, insani açıdan da öncü bir yapıydı. Hastanede inek, koyun, tavuk besleniyor; meyve ve sebze yetiştiriliyor; çocuklar doğal ve sağlıklı gıdalarla besleniyordu. Hastanenin faytonla ambulansı ve başhekime ait bir faytonlu makam aracı dahi vardı. Tüm bu detaylar bizzat Moris Şinasi tarafından planlanmıştı.
Fon Sistemiyle 90 Yıldır Yaşayan Bir Vasiyet
Kurulan vakıf aracılığıyla hastane için ayrılan 1 milyon doların 800 bin doları ABD’de Chemical Bank’a emanet edildi. Bankadan her yıl gelen 33 bin dolar, iki taksitte hastaneye aktarılıyor. Bu sistem hâlâ devam ediyor. Ancak Moris Şinasi’nin vasiyetinde açıkça belirtilen bir madde var: Hastane kapanırsa, fon ABD Hazinesi’ne devredilecek.
Moris Şinasi’nin ailesi
Bugün Moris Şinasi Hastanesi, şehir hastanelerinin hizmete girmesiyle birlikte atıl durumda. Ancak bu sadece bir binanın kapanması değil, 90 yıllık bir hayır sisteminin çökmesi anlamına geliyor. Eğer hastane resmi olarak kapanırsa, yıllardır Manisa’daki çocuklar için kullanılan bu kaynak artık Türkiye’ye aktarılamayacak.
Manisa’ya Emanet Edilen Bir Ruh
Moris Şinasi’nin hayatı, vefa ve insaniyetin somut karşılığı. Okuma yazma bilmeyen bir mezarlık bekçisiyken dünya çapında bir iş insanına dönüşen bu adam, servetini köklerine, çocuklara, sağlığa adadı. Kurduğu sistem, bugün bile ayakta durmaya devam ediyor.
Manisa Moris Şinasi Hastanesi
Moris Şinasi'nin adı, sadece bir hastanede değil; aynı zamanda çocukların iyileşen bedenlerinde, Manisa’nın tarihsel hafızasında ve vefa duygusunu unutmayan herkesin yüreğinde yaşamaya devam ediyor. Bu mirasa sahip çıkmak artık tüm Manisalıların ve sağlık dünyasının ortak görevi.
