Otizmin kanıtlanmış tek tedavisi: Erken ve etkin özel eğitim
Dr. Öğr. Üyesi Doğa Sevinçok, otizmin bilimsel olarak kanıtlanmış tek tedavisinin özel eğitim olduğunu belirterek ebeveynleri erken tanı ve ekran maruziyeti konusunda uyardı.
editor
ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL, TÜRKİYE — 02 OCAK 2026
İstinye Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Dalı Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Doğa Sevinçok; otizmin sosyal iletişim ve etkileşim alanındaki farklılıklarla seyreden bir nörogelişimsel bozukluk olduğunu belirterek, bilimsel olarak kanıtlanmış tek tedavi yönteminin "özel eğitim" olduğunu vurguladı.
Otizmin bir spektrum bozukluğu olduğunu ifade eden Sevinçok, tekrarlayıcı davranışlar ve rutine aşırı bağlılığın en temel özellikler arasında yer aldığını söyledi. Belirtilerin yaş gruplarına göre farklılık gösterebildiğine dikkat çeken uzman, tanı sürecinde çocuk psikiyatrisi muayenesinin ve çok yönlü gözlemin hayati önem taşıdığını aktardı.
Yaş gruplarına göre otizm belirtileri
Dr. Öğr. Üyesi Sevinçok, iki yaşın altındaki çocuklarda ismine bakmama, göz teması kurmama ve işaret edilen nesneye ilgisiz kalma gibi belirtilerin ön planda olduğunu söyledi. İki yaşından sonra ise yüksek sese aşırı hassasiyet ve tekrarlayıcı anlamsız beden hareketlerinin (stereotipi) ortaya çıkabileceğini belirtti. Sosyal iletişimi başlatamama, oyuncakları amacına uygun oynamama ve donuk yüz ifadesi gibi durumların mutlaka uzmanlarca değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Tanı sürecinde çocuk psikiyatrisinin rolü
Tanıda en güvenilir yöntemin çocuk psikiyatrisi uzmanı tarafından yapılan klinik gözlem olduğunu belirten Sevinçok, ADOS gibi yarı yapılandırılmış testlerin muayene gücünü artırdığını ifade etti. Hafif belirtilerin olduğu olgularda, çocuğun farklı yaşam alanlarından videoların izlenmesi ve çoklu görüşmeler yapılmasının tanısal güvenilirliği artırdığı kaydedildi.
Genetik riskler ve ekran maruziyeti uyarısı
Otizmin ortaya çıkışında genetik ve çevresel faktörlerin bir arada rol oynadığını ifade eden Sevinçok, ileri anne-baba yaşının ve gebelik dönemindeki bazı faktörlerin riski artırabileceğini söyledi. Özellikle ekran maruziyetine dikkat çeken uzman, "İlk iki yaşta ekran maruziyeti hiç olmamalıdır. Ekran, otizme yatkın çocuklarda belirtileri şiddetlendirebilir" uyarısında bulundu. Ayrıca aşıların otizmle bir ilişkisinin bulunmadığının bilimsel olarak kanıtlandığını hatırlattı.
Bilimsel temelli tek müdahale: Özel eğitim
Otizmin ana belirtilerini azaltmada özel eğitim dışında etkili bir tedavi yöntemi bulunmadığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Sevinçok, Uygulamalı Davranış Analizi (ABA) ve Denver Modeli gibi yöntemlerin başarısına değindi. Alternatif tedavilerin çocuklara zarar verebileceği uyarısında bulunan uzman, özel eğitimin mutlaka yetkin kurumlar ve tecrübeli eğitimciler tarafından verilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
